ШҮЛХИЙ ӨВЧНӨӨС УРЬДЧИЛАН СЭРГИЙЛЭХ МЭДЭЭЛЭЛ

Шүлхий өвчин нь туурайт малын дунд маш хурдан тархдаг, эдийн засгийн өндөр эрсдэлтэй вируст халдварт өвчин юм.Шүлхий өвчин дараах замаар халдварладаг. Үүнд:

• Халдвартай малтай шууд хавьтах
• Агаар дуслын замаар (ялангуяа сэрүүн нөхцөлд)
• Бохирдсон гутал, хувцас, тоног төхөөрөмж, тээврийн хэрэгслээр
• Халдвартай тэжээл, ус, бэлчээрээр
• Ферм, айл өрхөөр дамжин мал сүрэг хооронд шилжих

Үхэрт илрэх нийтлэг шинж тэмдэг:

• Гэнэт өндөр халуурах (40–41°C)
• Амнаас их хэмжээний шүлс гоожих
• Ам, хэл, уруул, буйл орчим цэврүү үүсэх
• Туурайны завсар болон титэм орчим цэврүү гарах
• Доголох, явах дургүй болох
• Сүүний гарц огцом буурах
• Хоолны дуршил муудах, турах
• Тугал зүрхний хүндрэлээр гэнэт үхэх эрсдэлтэй

Цэврүүний явц:

• Эхлээд шингэнтэй жижиг цэврүү үүснэ
• 1–2 хоногийн дараа хагарна
• Өвдөлттэй шарх үлдэнэ
• Өвдөлтөөс шалтгаалан мал идэх, явахаа болино

Шүлхий өвчин яагаад аюултай вэ?

• Сүрэгт маш хурдан тархдаг
• Олон төрлийн туурайт малыг халдварлуулдаг
• Сүүний гарцыг эрс бууруулдаг
• Эдгэрэлт удаан, өсөлт хөгжилд сөргөөр нөлөөлдөг
• Мал, мах, сүүний худалдаа болон хөдөлгөөнд хязгаарлалт үүсгэдэг

Урьдчилан сэргийлэх, хяналтын арга хэмжээ:

• Өвчтэй малыг нэн даруй тусгаарлах
• Малын шилжилт хөдөлгөөнийг зогсоох
• Гутал, техник, тээврийн хэрэгслийг тогтмол ариутгах
• Гаднын хүн, зочдын нэвтрэлтийг хязгаарлах
• Ажлын тусгай хувцас хэрэглэх
• Боломжтой тохиолдолд вакцинд хамруулах
• Бохирдсон материалыг зөв устгах
• Хашаа хороо, саравчийг тогтмол цэвэрлэж ариутгах

Шүлхий өвчнийг бүрэн эмчлэх тусгай эм байхгүй ч дараах арчилгаа чухал:

• Зөөлөн тэжээл өгөх (өвс, нухсан тэжээл гэх мэт)
• Цэвэр усаар хангах
• Ам, туурайн шархыг цэвэрлэх
• Ариутгагч бодис хэрэглэх
• Хоёрдогч халдвараас сэргийлэх зорилгоор малын эмчийн заавраар антибиотик хэрэглэж болно

Фермер, малчдад өгөх зөвлөгөө: Шүлхий өвчнийг эрт илрүүлж, өвчтэй малыг шуурхай тусгаарлах нь тархалтыг зогсоох хамгийн үр дүнтэй арга юм. Мал шүлсээ ихээр гоожуулах, доголох шинж илэрвэл яаралтай малын эмч болон холбогдох байгууллагад мэдэгдэнэ үү…